Bitcoin: 3,14 εκατ. ευρώ κέρδη δεν «μέτρησαν» για τεκμήρια – Πώς θα φορολογούνται τα κρυπτονομίσματα

Σε γκρίζα ζώνη κινούνται ακόμη τα κέρδη από κρυπτονομίσματα  στην Ελλάδα. Την ώρα που το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται το νέο πλαίσιο εποπτείας και αδειοδότησης των crypto πλατφορμών, δύο εναλλακτικά σενάρια για τη φορολόγηση της υπεραξίας βρίσκονται στο τραπέζι: φόρος 15% ή πλήρης απαλλαγή.

Και ενώ η αγορά περιμένει ξεκάθαρους κανόνες, μια υπόθεση-καμπανάκι δείχνει τι συμβαίνει σήμερα: 3,14 εκατ. ευρώ από ρευστοποιήσεις crypto δεν αναγνωρίστηκαν για κάλυψη τεκμηρίων διαβίωσης.

Τα crypto δεν «υπάρχουν» για τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος

Μέχρι σήμερα, τα κέρδη από ψηφιακά νομίσματα –όπως το Bitcoin – δεν αντιμετωπίζονται ρητά από τη φορολογική νομοθεσία ως επενδυτικό προϊόν. Δεν εντάσσονται στις κατηγορίες εισοδήματος του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, ούτε φορολογούνται με σαφές και αυτοτελές καθεστώς.

Όσοι φορολογούμενοι επιλέγουν να δηλώσουν κέρδη από αγοραπωλησίες crypto το κάνουν ουσιαστικά προληπτικά. Αναγράφουν:

• αξία κτήσης και πώλησης στους κωδικούς 743-781
• την υπεραξία στον κωδικό 865 του εντύπου Ε1
• και καταβάλλουν φόρο 15% επί της διαφοράς, ώστε να έχουν «καθαρό μέτωπο» σε ενδεχόμενο έλεγχο.
• Χωρίς, ωστόσο, να υπάρχει ρητή πρόβλεψη που να τους κατοχυρώνει.

Η υπόθεση με τα 3,14 εκατ. ευρώ: Όταν τα crypto δεν καλύπτουν τεκμήρια

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φορολογούμενου που υπέβαλε δήλωση για το φορολογικό έτος 2023 και δήλωσε 21.000 ευρώ στον κωδικό 787 (ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών), προκειμένου να καλύψει τεκμήρια διαβίωσης.

Για να το πετύχει, επικαλέστηκε συνολικά 3.144.146,98 ευρώ από ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων προηγούμενων ετών:

• 1.741.826,17 ευρώ δηλωμένα το 2017
• 1.402.320,81 ευρώ δηλωμένα το 2021

Η Εφορία δεν τα δέχθηκε. Ούτε η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, στην οποία προσέφυγε.

Το σκεπτικό ήταν ξεκάθαρο: το εισόδημα από μεταβίβαση κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό δεν περιλαμβάνεται στις περιοριστικά αναφερόμενες κατηγορίες εισοδήματος του ΚΦΕ που φορολογούνται, απαλλάσσονται ή υπάγονται σε ειδικό τρόπο φορολόγησης.

Με απλά λόγια, για τον φορολογικό νόμο, τα crypto δεν «κουμπώνουν» πουθενά. Άρα δεν αναγνωρίζονται ούτε για κάλυψη τεκμηρίων. Και κάπως έτσι, εκατομμύρια ευρώ… εξαϋλώθηκαν φορολογικά.

Τα δύο σενάρια για τη φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων

Το υπουργείο Οικονομικών εξετάζει δύο βασικές επιλογές για τη φορολόγηση της υπεραξίας από αγοραπωλησίες crypto:

Αυτοτελής φορολόγηση με 15%

Το πρώτο σενάριο προβλέπει φορολόγηση της υπεραξίας με συντελεστή 15%, όπως ισχύει για άλλα επενδυτικά προϊόντα (π.χ. μετοχές).

Πρακτικά:

• Φόρος μόνο στο κέρδος (διαφορά αγοράς – πώλησης)
• Ξεκάθαρο καθεστώς
• Δυνατότητα νόμιμης κάλυψης τεκμηρίων
• Πλήρης φορολογική απαλλαγή της υπεραξίας

Το δεύτερο σενάριο είναι πιο «γενναιόδωρο»: πλήρης απαλλαγή από φόρο υπεραξίας.

Στόχος είναι να δοθεί ισχυρό κίνητρο σε κατόχους crypto να δηλώσουν οικειοθελώς τα ψηφιακά τους περιουσιακά στοιχεία – τόσο στις φορολογικές δηλώσεις όσο και στα έντυπα «πόθεν έσχες».

Με άλλα λόγια, το κράτος ποντάρει στην αποκάλυψη κεφαλαίων που σήμερα κινούνται στη σφαίρα της ημι-αορατότητας.

Αδειοδότηση πλατφορμών και αυστηροί έλεγχοι – Έρχεται το MiCA

Το νέο πλαίσιο θα συνδεθεί με την πλήρη αδειοδότηση των crypto πλατφορμών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα.

Σήμερα λειτουργούν έξι πλατφόρμες με περιορισμένη εποπτεία, έχοντας λάβει παράταση λειτουργίας έως τα τέλη Ιουνίου. Η πλήρης άδεια θα δοθεί υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, σε ευθυγράμμιση με τον ευρωπαϊκό κανονισμό Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA).

Το υπό διαμόρφωση σύστημα προβλέπει:

• Μηχανισμό διασταύρωσης στοιχείων από τις αδειοδοτημένες πλατφόρμες
• Αυτόματη ενημέρωση για τις κινήσεις Ελλήνων χρηστών
• Υποχρεωτικό έλεγχο ταυτότητας σε μετατροπή crypto σε ευρώ
• Ενισχυμένο έλεγχο για συναλλαγές μεγάλου ύψους
• Διασταύρωση εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων

Ο βασικός στόχος είναι ένας: έλεγχος της προέλευσης των κεφαλαίων και αποκλεισμός φαινομένων «ξεπλύματος» ή αδήλωτων εισοδημάτων.

Το κρίσιμο ερώτημα: Φορολογική σαφήνεια ή παρατεταμένη ασάφεια;

Η αγορά crypto στην Ελλάδα υπάρχει, κινείται και σε αρκετές περιπτώσεις, αποδίδει σοβαρά κέρδη. Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη είναι καθαρό, λειτουργικό και δίκαιο φορολογικό πλαίσιο.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, οι επενδυτές κινούνται σε ένα ιδιότυπο «φορολογικό κενό». Και όπως έδειξε η υπόθεση των 3,14 εκατ. ευρώ, το ρίσκο δεν είναι μόνο επενδυτικό. Είναι και φορολογικό.